{"id":1523,"date":"2020-09-18T02:28:18","date_gmt":"2020-09-17T23:28:18","guid":{"rendered":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/?p=1523"},"modified":"2023-12-05T01:28:59","modified_gmt":"2023-12-04T22:28:59","slug":"turkce-ana-dilim-vatanimdir-cerkescenin-varolussal-degeri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/turkce-ana-dilim-vatanimdir-cerkescenin-varolussal-degeri\/","title":{"rendered":"ANA D\u0130L\u0130M VATANIMDIR: \u00c7ERKES\u00c7E\u2019N\u0130N VAROLU\u015eSAL DE\u011eER\u0130"},"content":{"rendered":"\u00d6ZET<\/strong><\/p>\n
Heidegger\u2019in varl\u0131\u011f\u0131n evi olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 dil, insan varolu\u015funun temelinde yer al\u0131r. \u0130nsan\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran, varolu\u015funun fark\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 olan insan, diliyle kendi anlam evrenini olu\u015fturur. T\u00fcrk Dil Kurumunun \u201c\u00c7ocu\u011fun ailesinden ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluluktan edindi\u011fi dil\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ana dili iki \u00f6nemli kurumu esas al\u0131r: aile ve toplum. Dil, bu kurumlar\u0131n etkisiyle geli\u015fecektir. Bu kurumlar\u0131n yoksunlu\u011fu da dili, insan\u0131n yuvas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
Mek\u00e2nsal olarak yuvadan ayr\u0131 kalan insan, s\u0131la \u00f6zlemi \u00e7eker. Ayr\u0131l\u0131k ister g\u00f6n\u00fcll\u00fc ister zorunlu olsun \u201cgurbet\u201d hissini uyand\u0131r\u0131r. Bireyin \u00f6zledi\u011fi vatan, toprak, deniz, ana baba, e\u015ftir somut d\u00fczlemde.\u00a0 Bu varl\u0131klar onun asli par\u00e7alar\u0131d\u0131r ancak bunu yaln\u0131zca ki\u015fi ve mek\u00e2nla s\u0131n\u0131rlamak yanl\u0131\u015f bir y\u00f6nelim olacakt\u0131r. \u0130nsan\u0131 var eden ba\u015fka aidiyetler vard\u0131r. Dil bilinci bu aidiyetler aras\u0131ndad\u0131r. Ana dilinin konu\u015fuldu\u011fu \u00fclkesinde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren birey \u201ci\u00e7eride\u201ddir, aittir. Peki ya \u201cd\u0131\u015far\u0131da\u201d olanlar, dilini konu\u015famayanlar? Onlar anlam evrenlerini nas\u0131l olu\u015fturur?<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan \u00c7erkes k\u00f6kenli yazarlar\u0131n romanlar\u0131 s\u00fcrg\u00fcn olmay\u0131, Rus Mezalimini yerinden edilmeyi, uyum zorluklar\u0131n\u0131, ya\u015fanan bocalamay\u0131 i\u015flerler. Eserlerin di\u011fer ortak noktas\u0131, ana dille insan varolu\u015funa dikkat \u00e7ekmeleridir. Roman ki\u015fileri ben buraday\u0131m, insan\u0131m, \u00c7erkes\u2019im demek i\u00e7in kendi diline ihtiya\u00e7 duyar \u00e7\u00fcnk\u00fc dil onlar\u0131 bi\u00e7imlendirendir. Kimi eserlerde de ana dilinden uzakla\u015fma bunun idrakinde olma\/olmama durumlar\u0131 ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan yabanc\u0131 bir dile h\u00e2kim olsa da Naz\u0131m Hikmet\u2019in “\u0130nsan tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda ancak ana diliyle feryat edebiliyor.” c\u00fcmlesinde vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi kendini en iyi ana diliyle anlat\u0131r. \u00c7erkes yazarlar da dili kullanmaman\u0131n getirdi\u011fi ac\u0131y\u0131 ya\u015fayan karakterleri i\u015flerler. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada yazarlar\u0131n, vatan d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan \u00c7erkeslerin dil gurbetini ele al\u0131\u015flar\u0131, varolu\u015flar\u0131nda ana dilin \u00f6nemine bak\u0131\u015flar\u0131 incelenecektir.<\/p>\n
Anahtar Kelime<\/strong>: Anadil, Anadilim Vatan\u0131m<\/p>\n
\u201c\u0130nsan tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda ancak ana diliyle feryat edebiliyor.”<\/em><\/strong><\/p>\n
Heidegger\u2019in varl\u0131\u011f\u0131n evi olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 dil, insan varolu\u015funun temelinde yer al\u0131r. [1]<\/a><\/em><\/strong> \u0130nsan, diliyle kendi anlam evrenini olu\u015fturur. T\u00fcrk Dil Kurumunun \u201c\u00c7ocu\u011fun ailesinden ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluluktan edindi\u011fi dil\u201d [2]<\/a> olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ana dili, iki \u00f6nemli kurumu esas al\u0131r: aile ve toplum. Dil, bu kurumlar\u0131n etkisiyle geli\u015fecektir. Bu kurumlar\u0131n yoksunlu\u011fu da dili, insan\u0131n yuvas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racakt\u0131r.\u00a0\u00a0 Ana dilinin konu\u015fuldu\u011fu \u00fclkesinde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bireyler \u201ci\u00e7eride\u201ddir, aittir. Peki ya \u201cd\u0131\u015far\u0131da\u201d olanlar, dilini konu\u015famayanlar, dilini konu\u015fmas\u0131 yasak olanlar? Onlar anlam evrenlerini nas\u0131l olu\u015fturur? Farkl\u0131 co\u011frafyalara savrulan halk, dilini nas\u0131l korur?<\/p>\n
Diaspora halklar\u0131; inand\u0131\u011f\u0131, \u00f6zlem duydu\u011fu, hayal etti\u011fi mill\u00ee de\u011fer ve duygular\u0131, kendisi yeniden ve yeniden yaratmak durumunda kal\u0131r. Anlatma, anla\u015f\u0131lma, g\u00f6r\u00fclme, bilinme ihtiyac\u0131 zorunlu olarak d\u00e2hil olduklar\u0131 toplumlar\u0131n dilleriyle de ifade edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Edebiyat bu noktada devreye girer. Diasporada kendi dilini bilmeyen ya da kendi diliyle yaz(a)mayan gen\u00e7ler, yerle\u015ftikleri yeni topraklarda h\u00e2kim devletin diliyle \u00fcr\u00fcnler vererek kendi kimliklerini korumay\u0131 bir sonraki nesle ba\u015fka bir dilde de olsa aktarmay\u0131 ama\u00e7lar ancak bu bir anda ger\u00e7ekle\u015femeyecek kadar b\u00fcy\u00fck bir ama\u00e7t\u0131r. B\u00fcy\u00fck s\u00fcrg\u00fcn dalgas\u0131yla Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na gelen \u00c7erkeslerin yaz\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 engelleyen pek \u00e7ok etken vard\u0131r.<\/p>\n
1.Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine s\u00fcrg\u00fcn edilen \u00c7erkesler, geldikleri b\u00f6lgelerin dilini bilmezler.<\/p>\n
2. S\u00fcrg\u00fcnlerin pek \u00e7o\u011fu okuma yazma bilmemektedir.<\/p>\n
3.Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Arap alfabesi kullan\u0131lmaktad\u0131r, \u00c7erkesler bu alfabeye yabanc\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4.Arap harflerini okuyup yazabilen s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki \u00c7erkes kendini ba\u015fka bir dilde edeb\u00ee olarak ifade edecek d\u00fczeyde de\u011fildir.<\/p>\n
5.\u00c7erkesler, yaz\u0131l\u0131 edebiyat \u00fcr\u00fcnlerini hen\u00fcz yayg\u0131n bir \u015fekilde veremeden kendi topraklar\u0131ndan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n
6.Yazarlar\u0131n hitap etti\u011fi- etmek istedi\u011fi- kitleler, da\u011f\u0131n\u0131k h\u00e2lde Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun stratejik b\u00f6lgelerinde ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
7.\u00c7erkesler pek \u00e7ok alt boydan olu\u015ftu\u011fundan boylar aras\u0131nda dilsel farklar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
8. Milliyet\u00e7ilik hareketlerinin artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde \u00c7erkes\u00e7e yaz\u0131l\u0131 \u00fcr\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131 tepki \u00e7ekecektir. Bu konudaki baz\u0131 giri\u015fimlere \u00f6nce izin verilse de sonra bu giri\u015fimler sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[3]<\/a><\/p>\n
Bu durumda kimli\u011fini yans\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015fan yazarlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken pek \u00e7ok engel vard\u0131r. \u0130mparatorluk\u2019un \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, bitmek bilmeyen sava\u015flar, \u00c7erkes Ethem hadisesi, milliyet\u00e7ilik politikalar\u0131, \u201cVatanda\u015f T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015f\u201d kampanyas\u0131 gibi siyasi ve sosyal nedenlerle kendi i\u00e7lerine d\u00f6nen topluluklar, g\u00f6ze batmamak i\u00e7in toplumsal hayatta kendi kimliklerini gizlemeyi tercih eder.\u00a0 \u201cBilinen her \u015fey, yaz\u0131s\u0131n\u0131 bulamam\u0131\u015f bir s\u00f6ylenceden ibaret\u201d [4]<\/a>olarak kal\u0131r uzun zaman.<\/p>\n
\u00c7erkes romanlar\u0131n\u0131n ortak noktalar\u0131ndan biri, ana dille insan varolu\u015funa dikkat \u00e7ekmeleridir. Roman ki\u015fileri, \u00c7erkes\u2019im demek i\u00e7in kendi diline ihtiya\u00e7 duyar \u00e7\u00fcnk\u00fc dil onlar\u0131 bi\u00e7imlendirendir. Kimi eserlerde de ana dilinden uzakla\u015fma bunun idrakinde olma\/olmama durumlar\u0131 ele al\u0131n\u0131r. Yazarlar T\u00fcrk\u00e7e yazd\u0131klar\u0131 romanlarda kendi dillerine hasret kalan karakterleri anlatarak bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mill\u00ee bilincin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ele al\u0131rlar.<\/p>\n
Ay\u00e7a At\u00e7\u0131\u2019n\u0131n Ka\u011f\u0131ttan Gemiler<\/em> roman\u0131ndaki Dilhun Nine, B\u00fcy\u00fck S\u00fcrg\u00fcn sonras\u0131nda limanda kaybolup kendini Erzincan\u2019da bulan, etnik kimli\u011fini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7ocuklar\u0131yla ve torunlar\u0131yla payla\u015fmayan bir \u00c7erkes\u2019tir. Dilhun Nine\u2019de Alzaimer belirtileri g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flar ve karakterin y\u0131llard\u0131r bilin\u00e7alt\u0131na att\u0131\u011f\u0131 ana dili ortaya \u00e7\u0131kar. Torunu Raif Bey, ninesinin bu h\u00e2line yabanc\u0131d\u0131r. \u201cNinem bir s\u00fcredir bizim bilmedi\u011fimiz bir dilde konu\u015fuyor. \u0130nsan\u0131n i\u00e7ini delen \u015fark\u0131lar s\u00f6yl\u00fcyor. Ninem bir s\u00fcredir cam\u0131n kenar\u0131ndaki sedire oturuyor ve camdan d\u0131\u015far\u0131 bakarken a\u011fl\u0131yor.\u201d (At\u00e7\u0131, 2018: 15) Y\u0131llarca ba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcrle harmanlanm\u0131\u015f bilinci, koruma kalkan\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131nca Dilhun\u2019un arkas\u0131ndaki T\u00fcvi ve y\u0131llar \u00f6nce dinledi\u011fi bir \u015fark\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201c \u2018M\u0131r dahe m\u0131r aye s\u0131ojrep<\/p>\n
Ts\u0131ficer zece daxe zecce zecce<\/p>\n
Ce\u015f\u015f\u0131 voreo\u011f mafe voreo\u011f zexezs\u0131jrep<\/p>\n
D\u00fcnaye \u011fedaxe ar z\u0131sele\u011fui<\/p>\n
Zer gerov z\u0131m gereou zer \u011fereo\u015fi\u2019\u00a0 \u201d (AT\u00c7I, 2018: 21)<\/p>\n
Naz\u0131m Hikmet\u2019in “\u0130nsan tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda ancak ana diliyle feryat edebiliyor.” c\u00fcmlesinde vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi insan kendini en iyi ana diliyle anlat\u0131r. Dilhun Nine de ac\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131rken kendi ana diline d\u00f6ner:<\/p>\n
\u201c\u00a0 \u2018Sigur me\u011fuz wis\u015fugub\u015fe, \u011fuz\u0131ras sigum gagor.\u2019<\/p>\n
Kalbim ac\u0131yor unuttuk\u00e7a, yaln\u0131zca ac\u0131y\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum art\u0131k demekmi\u015f ninemin dilinde bu…\u201d (AT\u00c7I, 2018:34)<\/p>\n
Hastal\u0131k ilerledik\u00e7e ev-wune, vatan- xeky olur, T\u00fcrk\u00e7e yerini \u00c7erkes\u00e7eye b\u0131rak\u0131r.\u00a0 Dilhun Nine\u2019nin torunu Raif, her ne kadar babaannesine hayran, Denef\u2019e \u00e2\u015f\u0131k olsa da kendisinin anlamad\u0131\u011f\u0131 bir dilde konu\u015fulmas\u0131ndan huzursuzdur. Bu yakla\u015f\u0131m \u00c7erkes kimli\u011finin kabul edilmemesinin bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n
Diaspora yaz\u0131n\u0131nda eserler T\u00fcrk\u00e7e verilmesine ra\u011fmen yazarlar\u0131n, karakterlerini \u00c7erkes\u00e7e konu\u015fturduklar\u0131 yerler bulunur. Karakterler, en ac\u0131l\u0131 anlar\u0131nda;<\/p>\n
\u201cNurbi k\u0131s\u0131k bir sesle baba yar\u0131s\u0131 amcas\u0131 Cabir Efendi ile konu\u015fuyordu:<\/p>\n
\u2018Tat, nepe xekum te\u011fezej\u0131. M\u0131 xame he\u011fegum vizako vu kane. Bo \u015fuo p\u0131le\u011fure Txar vi\u011fuse. Se seneguye had\u0131rae yex\u0131j\u0131 \u011fe ti ax\u0131lxemre \u015f\u00fczere\u011fot\u0131\u011f. Adej\u0131m\u0131 vu\u015feze\u015f\u0131\u015ftep. Vi hak halele k\u0131tfe\u015f\u2019 tat!\u2019 dedi. (Baba bug\u00fcn memlekete geri d\u00f6n\u00fcyoruz. Bu yabanc\u0131 \u00fclkede seni yaln\u0131z b\u0131rak\u0131yoruz. \u00c7ok sevdi\u011fin Rabbin senin yan\u0131nda. Ben zannediyorum ki \u00f6nceden gidenlerle orada bulu\u015ftunuz. Orada da can\u0131n s\u0131k\u0131lmayacak. Hakk\u0131n\u0131 helal et baba!)\u201d (\u00c7ET\u0130NBA\u015e, 2017:229-230)<\/p>\n
s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnlerinin aktar\u0131m\u0131nda;<\/p>\n
\u201c\u015ehalaho Hable k\u00f6y\u00fcnde gittikleri bir d\u00fc\u011f\u00fcnde, bu par\u00e7ay\u0131 Nefin\u2019in g\u00f6zlerinin i\u00e7ine bakarak s\u00f6ylemi\u015fti. Par\u00e7a \u00e7ok h\u00fcz\u00fcnl\u00fc bir a\u015fk hik\u00e2yesini anlat\u0131yordu. Maharbi o g\u00fcnleri hat\u0131rlad\u0131 ve sesi ma\u011fara duvarlar\u0131nda yank\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131. P\u015f\u0131maf de ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne e\u011fmi\u015f onu dinliyordu.<\/p>\n
\u2018Mez ataker k\u0131xeleti or si Ad\u0131yif<\/p>\n
\u015e\u0131r kal\u2019ati vus \u015fuovi\u00e7 se si Ad\u0131yif<\/p>\n
Mez\u0131 \u00e7e\u011f\u0131m vus\u2019cebcanti or si Ad\u0131yif<\/p>\n
Ha\u00e7ekoa\u00e7eme vus\u2019 \u015fua\u015fxm or si Ad\u0131yif<\/p>\n
Ye vo voy ye vo voy or si Ad\u0131yif<\/p>\n
(\u2026)Maharbi bir taraftan s\u00f6yl\u00fcyor, bir taraftan da a\u011fl\u0131yordu. Kim bilir ka\u00e7 as\u0131r \u00f6ncesinde ya\u015fanan tutkulu bir a\u015fk\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc bu a\u011f\u0131t. Kim bilir as\u0131rlar i\u00e7inde, ka\u00e7 a\u015f\u0131k b\u00f6yle umutsuz a\u015fklar i\u00e7inde \u00f6mr\u00fcn\u00fc t\u00fcketmi\u015fti. A\u011f\u0131t\u0131n da ac\u0131 bir hik\u00e2yesi vard\u0131.\u00a0 (\u00c7ET\u0130NBA\u015e, 2017:135-136)<\/p>\n
ana dilleriyle konu\u015fturulurlar \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka bir dille yo\u011fun duygular\u0131 aktarmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun tebaa k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dayanan y\u00f6netim bi\u00e7imi, 1920\u2019li y\u0131llarda ulus-devlet anlay\u0131\u015f\u0131na evrilince \u00c7erkesler, devlet\u00e7e az\u0131nl\u0131k kabul edilmese de- kendileri de az\u0131nl\u0131k olduklar\u0131 fikrinde de\u011filler- bu d\u00f6nemde ba\u015flat\u0131lan \u201cVatanda\u015f T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015f\u201d kampanyas\u0131ndan etkilendiler. Ana dillerini \u00f6teleyip T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmaya zorland\u0131lar. Recep Genel\u2019in \u201cTanr\u0131n\u0131n \u00c7orbas\u0131n\u0131 \u0130\u00e7mi\u015ftik\u201d roman\u0131nda da bu d\u00f6nemin ele\u015ftirisi yap\u0131l\u0131rken yazar, kampanyan\u0131n etnik gruplar\u0131 tehdit etti\u011fini aktar\u0131r. Bir anda y\u00fckselen a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilik, Kayseri\u2019nin yerel halk\u0131nda Rum, Ermeni ve \u00c7erkeslere kar\u015f\u0131 nefret duygular\u0131n\u0131n alevlenmesine neden olur. Romandaki Bilet\u00e7i Emin karakteri, \u201cgavur\u201d ya da \u201cgavur d\u00f6nmesi\u201d olduklar\u0131 i\u00e7in Ermeni ve Rumlardan; \u201ce\u015fk\u0131ya\u201d ve \u201ch\u0131rs\u0131z\u201d olduklar\u0131 i\u00e7in K\u00fcrtlerden; \u201cT\u00fcrk\u00e7eyi d\u00fczg\u00fcn konu\u015famad\u0131klar\u0131\u201d ve \u201csaray yardak\u00e7\u0131s\u0131\u201d oldu\u011fu i\u00e7in \u201cMoskof tohumu\u201d \u00c7erkeslerden nefret eder. [5]<\/a> Bilet\u00e7i Emin, \u00c7erkeslerin do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir adlar\u0131n\u0131n bile olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.\u00a0 \u201cDo\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir ad\u0131\u201d olmayanlar utanmadan i\u015f isterler.[6]<\/a> Bu ayr\u0131mc\u0131 politika, tutuklanmalara kadar var\u0131r. Umumi ortamda ana dilini konu\u015fan Mahirbiy tutuklan\u0131r.<\/p>\n
\u201cJandarma, P\u0131narba\u015f\u0131’na al\u0131\u015fveri\u015fe inen Mahirbiy’i T\u00fcrk\u00e7e d\u0131\u015f\u0131nda bir dilde konu\u015fmakta \u0131srar etti\u011fi i\u00e7in tutuklad\u0131. Yan\u0131nda Adana’dan d\u00f6nen Niyazi de vard\u0131. Niyazi hem Kabardeyce’yi, hem de T\u00fcrk\u00e7e’yi unutmu\u015f, K\u00fcrt\u00e7e’den ba\u015fka dil bilmez olmu\u015ftu. A\u011fabeyi, “Niyazi nereye gitse, hafta ge\u00e7irmeden, konu\u015fulan dili \u00f6\u011frenir, oradan ayr\u0131ld\u0131ktan bir hafta sonra da unutur. Bir hafta i\u00e7inde K\u00fcrt\u00e7e’yi de unutur, bu onun huyu,” dediyse de, komutan\u0131 ikna etmek bir yana, alay etti\u011fi gerek\u00e7esiyle kendisini jandarma nezarethanesinde buldu.\u00a0 Mahkeme her \u00fc\u00e7\u00fc i\u00e7in toplam iki bu\u00e7uk liral\u0131k a\u011f\u0131r bir para cezas\u0131 verdi. Bir haftad\u0131r nezarethanede bekliyorlard\u0131.\u201d\u00a0 (Genel, 2011,16.b\u00f6l\u00fcm: 2-3 )<\/p>\n
Bask\u0131 d\u00f6nemlerinde h\u00e2kim anlay\u0131\u015f, ba\u015fka dillerin konu\u015fulmas\u0131n\u0131 yasaklayarak mill\u00ee bilincin olu\u015fumunu engelleyebilir. Romanlardaki baz\u0131 karakterler, kendili\u011finden ana dillerinden vazge\u00e7er baz\u0131lar\u0131 vazge\u00e7mek zorunda kal\u0131r. Ka\u011f\u0131ttan Gemiler roman\u0131ndaki Oset Jandarma Komutan\u0131\u2019n\u0131n asker kimli\u011fi, mill\u00ee kimli\u011finin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er. Ana dilden uzakla\u015ft\u0131rma, devlet eliyle, okulda \u00f6\u011fretmenle; camide din adamlar\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[7]<\/a>\u00a0 Kendisi \u00c7erkes k\u00f6kenli oldu\u011fu h\u00e2lde etnik kimli\u011fini gizleyen hatta a\u015fa\u011f\u0131layan karakterlere de rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kendi asimilasyonunu kendisi ger\u00e7ekle\u015ftirenler ana dili bilincine sahip yazarlarca ele\u015ftirilir. Tanr\u0131n\u0131n \u00c7orbas\u0131n\u0131 \u0130\u00e7mi\u015ftik roman\u0131ndaki Hilmi karakterinin annesi Ermeni, babas\u0131 \u00c7erkes\u2019tir ama o bu kimliklerini reddeder.<\/p>\n
\u201cKasabadaki ate\u015fli T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck savunucular\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor, Kabardeyce konu\u015fanlar\u0131, T\u00fcrk\u00e7e’yi d\u00fczg\u00fcn konu\u015famayan herkesi k\u00fc\u00e7\u00fcms\u00fcyor, “Efendim, bunlar ayaktak\u0131m\u0131, bunlar\u0131 \u0131slah etmek gerek,” diyerek kaymakam ve parti yetkililerinin g\u00f6nl\u00fcn\u00fc fethetmeye \u00e7abal\u0131yordu.<\/p>\n
Hilmi, kaymakamdan mal m\u00fcd\u00fcr\u00fcne kadar herkesin iyi vatanda\u015f \u00f6rne\u011fiydi. Kendisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 her mek\u00e2nda “Bak istenince oluyor, adam\u0131n anas\u0131 Ermeni, babas\u0131 \u00c7erkes… Ama o hepimizden daha T\u00fcrk!” diye parmakla g\u00f6steriliyor, hemen ard\u0131ndan ekleniyordu: “B\u00f6ylelerine madalya takmak laz\u0131m, madalya…”<\/p>\n
\u00c7erkesler de Tuhafiyeci Hilmi’yi \u00f6rnek g\u00f6steriyordu, ancak ki\u015filiksiz, yalaka, asl\u0131n\u0131 inkar eden biri olarak…\u201d ( Genel, 2011, 16.b\u00f6l\u00fcm :2-3\u00a0 )<\/p>\n
Mehmet Do\u011fan\u2019\u0131n<\/p>\n
\u201cTarih\u00e7i Braudel, “Dil=Kimlik” tir diyor. Dilini yitiren, dilinin konu\u015fuldu\u011fu ortam\u0131n d\u0131\u015f\u0131na savrulan ya da at\u0131lan kimse her \u015feyden \u00f6nce bu kimlik bunal\u0131m\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u201d (Mehmet Do\u011fan,\u00a0 Der: Anda\u00e7, 1996: 32)<\/p>\n
bi\u00e7iminde aktard\u0131\u011f\u0131 dil yitimi, yazarlar\u0131n korkulu r\u00fcyas\u0131d\u0131r. Dili kaybetmek kimli\u011fi kaybetmektir, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yoktur. Bu kay\u0131pta s\u00fcrg\u00fcnden sonraki en \u00f6nemli etkenlerden biri kentle\u015fmedir. Kentle\u015fme, geleneksel ya\u015fant\u0131y\u0131 sekteye u\u011fratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr aktar\u0131m\u0131 zay\u0131flar<\/p>\n
Metropol \u00c7erkeslerinin Karars\u0131z Kitab\u0131\u2019n\u0131n mitolojik kahraman\u0131 Sosruko, bildi\u011fi \u00c7erkes\u00e7e kelimeleri arka arkaya s\u0131ralayan Alev\u2019in kendisiyle dalga ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, Alev kent ya\u015fant\u0131s\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc kaybetmi\u015f ve diline yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa k\u00f6y s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fayan Ad\u0131geler diline daha \u00e7ok sahip \u00e7\u0131kar.\u00a0 [8]<\/a>\u00a0 \u201cJankat\u201d roman\u0131nda Jankat karakteri, kente g\u00f6\u00e7 etmekle miras dilini tehlikeye att\u0131\u011f\u0131n\u0131 idrak eder. Elli ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki hi\u00e7bir gen\u00e7 (U\u011furlu, 2011: 8) atalar\u0131n\u0131n dilini konu\u015famaz. Jankat\u2019\u0131n o\u011flu ve torunlar\u0131 kimliklerini reddetmektedir. Onun hayalinde ana babadan al\u0131nan k\u00fclt\u00fcr miras\u0131, dille sonraki ku\u015faklara devredilecektir ancak \u00e7ocuklar, \u201canlamad\u0131klar\u0131 dil\u201dle konu\u015fulmas\u0131ndan rahats\u0131z olurlar. (U\u011furlu, 2011: 26)\u00a0 Jankat o\u011flunun kimlik tan\u0131mlamas\u0131ndan ho\u015fnut de\u011fildir:<\/p>\n
\u201cAdam babam \u00e7erkesti demi\u015fti. Jankat, o adam\u0131n babas\u0131n\u0131nda muhtemelen kendi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 duygular\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi o\u011fluda babam \u00e7erkes diyor, kendisini ge\u00e7mi\u015fe ait g\u00f6rm\u00fcyordu.\u201d ( U\u011furlu, 2011:37)<\/p>\n
Ziya Bey\u2019in\u00a0 \u201cBabam \u00c7erkes\u201d demesi, Jankat\u2019a hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirir.\u00a0 Jankat ana dilini konu\u015fan son ku\u015fak olman\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 duyar. Dede, \u00c7erkes\u00e7ede; o\u011ful, T\u00fcrk\u00e7ede; torun, \u0130ngilizcede kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlar ve \u00fc\u00e7 ku\u015fak birbirinden \u00fc\u00e7 dille ayr\u0131l\u0131r. (U\u011furlu, 2011:13)<\/p>\n
S\u00fcrekli yabanc\u0131 bir dille d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunda kalan insan, ister istemez dilinden ve kimli\u011finden uzakla\u015f\u0131r. Elbette bu kopu\u015fta bireysel bilincin\/bilin\u00e7sizli\u011fin pay\u0131 y\u00fcksektir. Dil canl\u0131 bir ortamda var olur, bu ortam\u0131 kaybeden dil unutulmaya mahkumdur. U\u011furlu\u2019nun karakterleri de dili ya\u015fatacak ortamdan yoksundur.<\/p>\n
\u201cHi\u00e7 biri gen\u00e7ken d\u00fc\u015fledi\u011fi gibi ya\u015fayamam\u0131\u015ft\u0131 hayat\u0131n\u0131. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc hi\u00e7birinin \u00e7ocu\u011fu \u00e7erkesceyi bilmiyor, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7erkes\u00e7eyi bilmedi\u011fini anlat\u0131rken herkes \u00fcrkek g\u00f6zlerle birbirine bak\u0131yordu,sanki d\u00fcnyada tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015flar gibi. Ziya beyin yan\u0131nda bile \u00e7erkesce konu\u015fmak ay\u0131p olaca\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7erkesce konu\u015fam\u0131yor olmalar\u0131 zor geliyordu onlara. Ziya bey konu\u015fulanlar\u0131 dinledik\u00e7e su\u00e7luluk hissediyor kendi ge\u00e7mi\u015fine ilgisiz kal\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir eksiklik olarak g\u00f6r\u00fcyordu ama yinede insan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi kendinihakl\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7abal\u0131yordu.\u201d\u00a0 ( U\u011furlu, 2011: 85)<\/p>\n
Bir dilin yaln\u0131zca s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcrle s\u00fcrmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u00a0 H\u00e2kim g\u00fcc\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda var olman\u0131n bir yolu da dilin \u00fcr\u00fcnlerine sahip \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Yaz\u0131l\u0131 metin yoksunlu\u011fu dil dokusuna zarar verir. Recep Genel de roman\u0131nda bu duruma de\u011finir. Naane\u2019nin anlatt\u0131\u011f\u0131 mitolojik hik\u00e2yeler, m\u0131r\u0131ldand\u0131\u011f\u0131 Gh\u0131bzeler herkesin ho\u015funa gider ama bu yeterli de\u011fildir.<\/p>\n
\u201cNaane’nin k\u00fc\u00e7\u00fck torunu Zehid’e anlatt\u0131klar\u0131, bir s\u00f6ylenceler tarihiydi. Yaz\u0131lmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ihtiyarlar\u0131n belleklerindeki izler olmaktan \u00f6teye gidemiyor, yaz\u0131l\u0131 tarih onlara yer vermiyordu. Sanki her \u015fey, ba\u015f\u0131 sonu olmayan bir masal gibiydi. Hat\u0131rlanan son \u015feyler, ihtiyarlar\u0131n belleklerinde tutabildikleri kadard\u0131. Herhangi bir ihtiyar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, tarihi biraz daha yak\u0131na \u00e7ekiyor, ge\u00e7mi\u015fin biraz daha yitip gitmesine neden oluyordu.\u201d\u00a0\u00a0 (Genel, 2011, 2.b\u00f6l\u00fcm:6)<\/p>\n
Romanlarda ana dil bilincine sahip karakterler, dile ve etnik k\u00fclt\u00fcre sayg\u0131 duymayanlardan uzakla\u015f\u0131rlar. \u201cK\u00e2\u011f\u0131ttan Gemiler\u201d roman\u0131nda Denef, etnik kimli\u011fini a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Raif\u2019i terk eder. \u201cKa\u00e7\u0131\u015f\u201d roman\u0131nda da Mesut, T\u00fcrk k\u00f6kenli ni\u015fanl\u0131s\u0131 ailesinin k\u00f6klerine ve diline sayg\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ondan so\u011fur.<\/p>\n
\u201cErtesi sabah yola \u00e7\u0131kt\u0131 Mesut ile Arzu. Mesut Arzu\u2019ya d\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in babas\u0131 ile konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nce k\u00f6yde, sonra Adana\u2019da yapmak istediklerini anlatt\u0131. Bu durum Arzu\u2019nun ho\u015funa gitmedi.<\/p>\n
-O insanlar\u0131n i\u00e7ine \u201cgelinleriyim\u201d diye nas\u0131l girece\u011fim Mesut? Biraz anlay\u0131\u015f g\u00f6stersene. Annen daha do\u011fru d\u00fcr\u00fcst T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi dahi konu\u015fam\u0131yor, \u00f6b\u00fcr ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar da \u00f6yle.<\/p>\n
Mesut sinirlenmi\u015fti.<\/p>\n
-Ne o? Onlar \u0130ngilizce\u2019yi Frans\u0131zca\u2019y\u0131 konu\u015fup\u2019 T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi konu\u015famasalar b\u00f6yle s\u00f6ylemezdin. Onlar ana dillerini konu\u015fuyorlar aralar\u0131nda ve asl\u0131n\u0131 inkar etmiyorlar. Onlar\u0131n nineleri, dedeleri Kafkasya\u2019dan geldiler ve kendi dillerinden ba\u015fka dil bilmiyorlard\u0131. Biz de onlar\u0131n torunlar\u0131y\u0131z. E\u011fer ailemi T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi g\u00fczel konu\u015fam\u0131yorlar diye istemeyeceksen, ni\u015fan\u0131 mi\u015fan\u0131 b\u0131rakal\u0131m sen<\/p>\n
yoluna ben yoluma, tamam m\u0131?\u201d(U\u011furlu, 2003:185-186)<\/p>\n
Romanlarda etnik kimli\u011finden uzak kalm\u0131\u015f bireyler, \u00e7e\u015fitli sebeplerle bir ayd\u0131nlanma ya\u015fay\u0131p diline ve \u00f6z\u00fcne meraklanabilirler. Jankat\u2019\u0131n o\u011flu Ziya Bey, i\u00e7sel sorgulamas\u0131nda kendini de su\u00e7lu bulur. Ziya Bey\u2019de ba\u015flayan ayd\u0131nlanma torun Okan\u2019a ge\u00e7emez. Okan\u2019\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcne y\u00f6nlendiren, \u00e2\u015f\u0131k oldu\u011fu k\u0131z\u0131n atalar\u0131n\u0131n Kafkasyal\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle onun ayd\u0131nlanmas\u0131 ge\u00e7ici ve y\u00fczeyseldir. Yine de yazar\u0131n vermek istedi\u011fi mesaj a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kendi diline bir Bat\u0131l\u0131 sayg\u0131 duydu\u011funda duymak, kimli\u011fini kaybetti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n
\u201cOkan, yurda geldi\u011finde gece yar\u0131s\u0131yd\u0131. Yata\u011f\u0131na uzand\u0131. Hi\u00e7 akl\u0131nda yokken geli\u015fen olaylar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. B\u00fcy\u00fck babas\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc, dili akl\u0131na tak\u0131ld\u0131. \u2018Bu nas\u0131l bir da\u011f\u0131l\u0131\u015f, d\u00fcnyan\u0131n her yerine serpi\u015ftirilmi\u015fler, k\u00fclt\u00fcrlerini dillerini unutmu\u015flar ve ben neden kendimi onlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u2019 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u2018Neden ben Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsiyorken Amerika\u2019da do\u011fup b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olan Anzery dedemin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor\u2019 Babas\u0131n\u0131n, dedesi k\u00f6ye d\u00f6nmeye karar verdi\u011finde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 duygular\u0131 ya\u015f\u0131yor atalar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fini merak ediyordu. Daha bug\u00fcne kadar dedesi \u00e7erkesce konu\u015ftu\u011funda kendi arkada\u015flar\u0131n\u0131 duyup dalga ge\u00e7eceklerinden korkuyorken, \u015fimdi dedesinin dilini soran Amerikal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in sayg\u0131 duymas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu ilk defa.\u201d (U\u011furlu, 2011:150)<\/p>\n
\u00c7erkes yazarlar\u0131n romanlar\u0131nda ana dili, \u00f6nemli konulardan biridir. Kendi dilini koruma ve gen\u00e7lere \u00f6\u011fretme gereklili\u011fi, T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenme \u00e7abalar\u0131, dilin do\u011fal ortam\u0131na duyulan \u00f6zlem, yazarlar\u0131n bilincinden karakterlere yans\u0131t\u0131l\u0131r. Dil roman karakterlerinin s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131, korumak istedi\u011fi de\u011fer, duygular\u0131n aktar\u0131labildi\u011fi yeg\u00e2ne ara\u00e7, kaybedilince de\u011feri anla\u015f\u0131lan bir olgudur. Dil konusundaki bu hassasiyet \u00f6zellikle Anadolu\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn sonras\u0131n\u0131 konu edinen romanlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u00a0 Bu yaz\u0131da de\u011finilen alt\u0131 roman\u0131n 2000\u2019li y\u0131llardan sonra bas\u0131lmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir. Avrupa Birli\u011fi uyum s\u00fcreci, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131, ana dide e\u011fitim kavramlar\u0131n\u0131n g\u00fcndeme geldi\u011fi bu d\u00f6nemde \u00c7erkes yazarlar da kimlik bilinciyle hareket etmektedir.\u00a0\u00a0 Dil evrensel bir evdir ama her evin kokusu oldu\u011fu gibi her dilin de bir dokusu vard\u0131r. Yazarlar milli bir kimlik in\u015fas\u0131nda dilin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu bilirler ve kendi evlerini korumak i\u00e7in roman karakterlerinin kimlik bilincini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rlar.<\/p>\n
\u00a0<\/strong>KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n
Anda\u00e7, Feridun (1996) S\u00fcrg\u00fcn Edebiyat\u0131, Edebiyat\u0131n S\u00fcrg\u00fcnleri, <\/strong>\u0130stanbul: Ba\u011flam Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n
Antigen, Mutlu ( 2005) Metropol \u00c7erkeslerinin Karars\u0131z Kitab\u0131, <\/strong>\u0130stanbul: Argos Yay\u0131n Hizmetleri<\/p>\n
At\u00e7\u0131, Ay\u00e7a (2018)\u00a0 Ka\u011f\u0131ttan Gemiler, <\/strong>\u0130stanbul: Net Kitap<\/p>\n
Besleney, Zeynel Abidin (2016)\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7erkes Diasporas\u0131n\u0131n Siyasi Tarihi, <\/strong>\u0130stanbul: \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n
\u00c7etinba\u015f, Mehdi N\u00fczhet\u00a0 (2017) Elveda \u00c7erkesya,<\/strong>\u00a0 \u0130stanbul: \u00c7\u0131naralt\u0131<\/p>\n
Genel, Recep (2011) Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00c7orbas\u0131n\u0131 \u0130\u00e7mi\u015ftik 2011\u00a0 <\/strong>e-kitap<\/p>\n
U\u011furlu, \u00d6zel ( 2003) Ka\u00e7\u0131\u015f<\/strong>, \u0130zmir: Etki Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n
U\u011furlu, \u00d6zel\u00a0 (2011) Jankat<\/strong>, \u0130stanbul: Kavim Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n
<\/a>*Hacettepe \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Yeni T\u00fcrk Edebiyat\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 Doktora \u00d6\u011frencisi<\/p>\n[1] Al\u0131nt\u0131larda yazarlar\u0131n \u00f6zg\u00fcn yaz\u0131mlar\u0131 korunmu\u015f; yaz\u0131m, noktalama hatalar\u0131 ve anlamsal bozukluklar d\u00fczeltilmemi\u015ftir.<\/p>\n
[2]<\/a> http:\/\/www.tdk.gov.tr<\/p>\n
[3]<\/a> \u00c7erkes \u0130ttihad ve Teav\u00fcn Cemiyeti b\u00fcnyesinde Latin alfabesine dayal\u0131 \u00c7erkes alfabesi olu\u015fturulmu\u015f, bu alfabeyle yaz\u0131n etkinlikleri y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f, \u011euaze dergisi \u00e7\u0131kar\u0131larak diasporada ya\u015fayan \u00c7erkeslere\u00a0 ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1923 y\u0131l\u0131nda cemiyet kapat\u0131larak, faaliyetlerine son verilmi\u015ftir. Konuyla ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in Zeynel Abidin Besleney\u2019in \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7erkes Diasporas\u0131n\u0131n Siyasi Tarihi\u201d kitab\u0131na bak\u0131n\u0131z.<\/p>\n
[4]<\/a> Tanr\u0131n\u0131n \u00c7orbas\u0131n\u0131 \u0130\u00e7mi\u015ftik, Recep Genel , 2011, 2. b\u00f6l\u00fcm :6<\/p>\n
[5]<\/a> Tanr\u0131n\u0131n \u00c7orbas\u0131n\u0131 \u0130\u00e7mi\u015ftik, Recep Genel 2011, 8. b\u00f6l\u00fcm: 2-3<\/p>\n
[6]<\/a> Tanr\u0131n\u0131n \u00c7orbas\u0131n\u0131 \u0130\u00e7mi\u015ftik, Recep Genel\u00a0 2011, 8. b\u00f6l\u00fcm:\u00a0 4<\/p>\n
[7]<\/a> Ka\u011f\u0131ttan Gemiler, Ay\u00e7a At\u00e7\u0131, 2018:222<\/p>\n
[8]<\/a> Metropol \u00c7erkeslerinin Karars\u0131z Kitab\u0131, Mutlu Antigen, 2005:104-105<\/p>\n
","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6ZET Heidegger\u2019in varl\u0131\u011f\u0131n evi olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 dil, insan varolu\u015funun temelinde yer al\u0131r. \u0130nsan\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran, varolu\u015funun fark\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 olan insan, diliyle kendi anlam evrenini olu\u015fturur. T\u00fcrk Dil Kurumunun \u201c\u00c7ocu\u011fun ailesinden ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluluktan edindi\u011fi dil\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ana dili iki \u00f6nemli kurumu esas al\u0131r: aile ve toplum. Dil, bu kurumlar\u0131n etkisiyle geli\u015fecektir. … <\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,25],"tags":[197,198,196],"ppma_author":[258],"aioseo_notices":[],"authors":[{"term_id":258,"user_id":30,"is_guest":0,"slug":"arslans","display_name":"Sevda ARSLAN","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"ARSLAN","first_name":"Sevda","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523"}],"collection":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1523"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1526,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523\/revisions\/1526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1523"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}