﻿{"id":1528,"date":"2020-09-20T09:41:47","date_gmt":"2020-09-20T06:41:47","guid":{"rendered":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/?p=1528"},"modified":"2023-12-05T01:28:31","modified_gmt":"2023-12-04T22:28:31","slug":"turkce-sapsig-diyalekti-ve-literatur-dilinde-fiillerin-fonetik-ve-bicem-acisindan-karsilastirmali-olarak-incelenmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/turkce-sapsig-diyalekti-ve-literatur-dilinde-fiillerin-fonetik-ve-bicem-acisindan-karsilastirmali-olarak-incelenmesi\/","title":{"rendered":"\u015eAPSI\u011e D\u0130YALEKT\u0130 VE L\u0130TERAT\u00dcR D\u0130L\u0130NDE F\u0130\u0130LLER\u0130N FONET\u0130K VE B\u0130\u00c7EM A\u00c7ISINDAN KAR\u015eILA\u015eTIRMALI OLARAK \u0130NCELENMES\u0130"},"content":{"rendered":"<strong>\u00d6ZET<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde baz\u0131 fiilleri fonetik ve bi\u00e7em a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak incelemektir. \u00c7al\u0131\u015fmada kaynak veri olarak \u015eaps\u0131\u011f diyalektiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f olan bir nart destan\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f olan bir metin kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nart Destanlar\u0131, farkl\u0131 \u00c7erkes leh\u00e7elerinde yaz\u0131lm\u0131\u015f temel metinler niteli\u011findedir. \u00c7al\u0131\u015fmada, \u00f6ncelikle \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde yaz\u0131lm\u0131\u015f olan Nart Destan\u0131ndaki ve Literat\u00fcr dilindeki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir nitelikteki fiiller belirlenmi\u015f ve daha sonra bu fiiller fonetik ve bi\u00e7em bak\u0131m\u0131ndan incelenmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak \u00e7al\u0131\u015fmada \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde fiillerde ortaya \u00e7\u0131kan benzerlikler ve farkl\u0131l\u0131klar ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>Anahtar kelimeler:<\/strong> \u00c7erkesce, \u015eaps\u0131\u011f diyalekti, fiiller, de\u011fi\u015fkenlik<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n<p>Ad\u0131ge dili Kafkas Dil Ailesi i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r. Kafkas Dil Ailesi d\u00f6rt dala ayr\u0131l\u0131r. Bunlardan Kartvel Dil Dal\u0131, G\u00fcrc\u00fc, Zan ve Svan dillerinden; Nakh Dil Dal\u0131, \u00c7e\u00e7en, \u0130ngu\u015f ve Batsbi dillerinden; Da\u011f\u0131stan Dil Dal\u0131, Avar, Lak\u0131, Dargin ve Tabasaran dilleri gibi 30 kadar dilden; son Abhaz-Ad\u0131ge Dil Dal\u0131 ise, Ad\u0131ge, Kabartay-\u00c7erkes, Abhaz, Abaza, ve Ub\u0131h dilllerinden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu diller farkl\u0131 diyalektlere sahiptirler. Ad\u0131ge dilinde de d\u00f6rt diyalekt bulunur: Abzeh, Bjedu\u011f, \u00c7emguy ve \u015eaps\u0131\u011f diyalektidir. Ad\u0131ge Literat\u00fcr dilinin temelini \u00c7emguy diyalekti olu\u015fturur.<\/p>\n<p>Ad\u0131ge dili diyalektleri \u00fczerine dilbilimciler farkl\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015flard\u0131r. Diyalektler \u00fczerine ilk \u00e7al\u0131\u015fma yapan Rus Dilbilimci N.F.Yakovlev\u2019d\u0131r (\u041d.\u0424.\u042f\u043a\u043e\u0432\u043b\u0435\u0432). Daha sonra \u04cf939 y\u0131l\u0131nda E\u015fhamafe Davut (\u04cf\u044d\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d\u043c\u044d\u0444\u044d \u0414\u0430\u0443\u0442) Ad\u0131ge dili diyalektleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r. \u04cf957 y\u0131l\u0131nda Cera\u015fe Zeynep (\u041a\u04cf\u044d\u0440\u0430\u0448\u044d \u0417\u0430\u0439\u043d\u0430\u0431) \u015eaps\u0131\u011f diyalektini tan\u0131mlayan ve \u00f6zelliklerini anlatan kitap \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. \u04cf972 y\u0131l\u0131nda dilbilimci Kumehe Zare (\u041a\u0443\u043c\u044d\u0445\u044d \u0417\u0430\u0440\u044d) Abzeh diyalekti \u00fczerine kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7emguy diyalektini tan\u0131mlayan Tharkoho Yunis\u2019in (\u0422\u0445\u044c\u0430\u0440\u043a\u044a\u043e\u0445\u044a\u043e \u042e\u043d\u044b\u0441) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u04cf993 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda ise Sitime Sare (\u0421\u0438\u0442\u0438\u043c\u044d \u0421\u0430\u0440\u044d) Bjedu\u011f diyalekti \u00fczerine kitap yazm\u0131\u015ft\u0131r. (8: 8-9). S\u00f6zkonusu dilbilimciler diyalektler hakk\u0131nda en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma yapan bilim insanlar\u0131d\u0131r. Bu temel \u00e7al\u0131\u015fmalar d\u0131\u015f\u0131nda da bu diyalektler \u00fczerine farkl\u0131 makaleler de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015eaps\u0131\u011f diyalektini konu\u015fanlar daha \u00e7ok Krasnodar eyaletinde bulunan topluluklard\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u015eehe\u00e7 (\u0422\u044b\u0433\u044a\u0430\u0433\u044a\u043e), K\u00fc\u00e7\u00fck \u015eehe\u00e7 (\u0422\u0445\u0430\u0445\u044a\u043e), \u0422\u0445\u044c\u044d\u0433\u044a\u0430\u043f\u0448\u044a\u044d, \u041a\u044a\u044d\u043b\u044d\u0436\u044a, \u0425\u043b\u0430\u0434\u0436\u044b\u043a\u044a\u043e, \u0428\u044a\u043e\u0434\u0436\u044d\u0438\u043a\u044a\u043e; Krasnodar eyaletinin Tuapse il\u00e7esinde k\u00f6ylerden Agoy ile Ps\u0131be; ADIGE Cumhuriyetinin Tehutem\u0131koy \u0130l\u00e7esindeki k\u00f6yleri Afeps\u0131pe, Pseytuk, Penehes, Ha\u015ftuk, Nat\u0131huay\u2019da ya\u015fayanlard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de ise \u015eaps\u0131\u011f diyalektinin yayg\u0131n olarak D\u00fczce \u0130li b\u00f6lgesinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. (8: 37)<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde ger\u00e7ekle\u015fen baz\u0131 fiil \u00f6zelliklerinin Literat\u00fcr dilindeki \u00f6zelliklerden nas\u0131l farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eaps\u0131\u011f diyalektindeki fiil \u00f6zellikleri i\u00e7in Nart Destanlar\u0131ndan \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde yaz\u0131lm\u0131\u015f olan H\u0131m\u0131\u015f Seher\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi (\u0425\u044a\u044b\u043c\u044b\u0449 C\u044d\u0445\u044a\u044d\u0440 \u0437\u044d\u0440a\u0443\u043a\u04cf\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d\u0440 ) isimli metin kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti ve Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/p>\n<p>Genel olarak \u015eaps\u0131\u011f Diyalektinin ve Literat\u00fcr dilinin farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren dilsel \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Fonetik \u00f6zellikler<\/strong><\/li>\n<li>\u00dcns\u00fczlerde d\u00f6rt ses bulunur: \u00f6t\u00fcml\u00fc sesler, \u00f6t\u00fcms\u00fcz sesler, g\u0131rtlaks\u0131 patlamal\u0131 sesler, soluklu \u00f6t\u00fcms\u00fcz sesler &#8211; \u0431, \u043f, \u043f\u04cf, \u043f\u043f; \u0434, \u0442, \u0442\u04cf, \u0442\u0442; \u0434\u0436, \u0447, \u0447\u04cf, \u0447\u0447; \u0433\u0443, \u043a\u0443, \u043a\u04cf\u0443, \u043a\u0443\u043a\u0443.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu seslerden ilk \u00fc\u00e7 gruptaki sesler \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde ve Literat\u00fcr dilinde benzer \u015fekilde bulunurken, soluklu \u00f6t\u00fcms\u00fcz sesler sadece \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li>\u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bulunan patlamal\u0131-s\u00fcrt\u00fcnmeli sesler yumu\u015fak, \u0434\u0436, \u0447, \u043a\u04cf; \u0436\u044c, \u0449. Literat\u00fcr dilinde ise yumu\u015fak ve sert olarak bulunurlar, \u0434\u0436\u044a, \u0447\u044a, \u0447\u04cf, \u0436, \u0448.<\/li>\n<li>\u015eaps\u0131\u011f diyalektinde art damaks\u0131l patlamal\u0131 \u00fcns\u00fcz sesler (\u0433\u044c, \u043a\u044c, \u043a\u04cf\u044c) bulunurken, Literat\u00fcr dilinde bu sesler bulunmamaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>\u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bulunan s\u00fcrt\u00fcnmeli g\u0131rtlaks\u0131l \u00fcns\u00fcz \/c\u04cf\/ sesi Literat\u00fcr dilinde bulunmamaktad\u0131r. (3: 27-33)<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong>Morfolojik \u00d6zellikler:<\/strong><\/li>\n<li>\u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \u00fcstl\u00fck belirten \u00f6nek \u0447\u04cf\u044d-, Literat\u00fcr dilinde \u0434\u044d- olarak ifade edilir, \u0447\u04cf\u044b\u043b\u044a\u044d\u0442\u044b\u0433\u044a (\u0434\u044d\u043b\u044a\u044d\u0442\u044d\u044f\u0433\u044a); \u0427\u04cf\u044b\u043a\u044c\u044b\u0433\u044a (\u0434\u044d\u043a\u04cf\u043e\u044f\u0433\u044a).<\/li>\n<li>\u00d6nek \u0448\u044a\u0445\u044c\u044d \u2013 \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde altl\u0131k bildirirken, Literat\u00fcr dilinde \u00fcstl\u00fck g\u00f6sterir, \u0441\u044b\u0448\u044a\u0445\u044c\u044b\u043a\u04cf\u044c\u044b\u0433\u044a (\u0441\u0435\u0445\u044b\u0433\u044a).<\/li>\n<li>\u00d6nek \u0433\u0443- \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \u00fcstl\u00fck bildirirken, Literat\u00fcr dilinde yan\u0131ndal\u0131k g\u00f6sterir, \u0433\u0443\u0430\u0445\u044b (\u0442\u044b\u0440\u0430\u0445\u044b), \u0433\u0443\u044d\u0441 (\u0442\u0435c).<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>Literat\u00fcr dilinde farkl\u0131 olarak g\u00f6sterilen ge\u00e7i\u015fli fiil 3. \u015fah\u0131s ekleri \/e-, \u044b-, \u0438-\/, \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde sadece \/\u0438-\/ olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r, \u043a\u044a\u0438\u04cf\u044d\u0442\u044b\u0433\u044a (\u043a\u044a\u044b\u04cf\u044d\u0442\u044b\u0433\u044a).<\/li>\n<\/ul>\n<ol>\n<li>\u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \u00f6nce \u00e7o\u011ful eki sonra zaman eki gelirken, \u043a\u04cf\u043e\u0445\u044d\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a, Literat\u00fcr dilinde \u00f6nce zaman sonra \u00e7o\u011ful eki gelmektedir, \u043a\u04cf\u043e\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445. (3: 66-7\u04cf)<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00c7al\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma yap\u0131lan metinde bulunan fiiller \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde benzer \u015fekilde kullan\u0131lan ve farkl\u0131 \u015fekilde kullan\u0131lan fiiller olarak iki b\u00f6l\u00fcmde incelenmi\u015ftir. Tablo \u04cf\u2019de \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde benzer \u015fekilde kullan\u0131lan fiilleri g\u00f6sterilmektedir. \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde farkl\u0131 kullan\u0131lan fiiller ise Tablo 2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n<table width=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"156\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"194\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<td width=\"123\"><strong>Mastar Hali<\/strong><\/td>\n<td width=\"151\"><strong>T\u00fcrk\u00e7esi<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0444\u0430\u0448\u04cf\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u0444\u0430\u0448\u04cf\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"123\">\u0448\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">yapmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u0430\u0440\u0438\u04cf\u0443\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u0430\u0440\u0438\u04cf\u0443\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"123\">\u04cf\u043e\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">s\u00f6ylemek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0448\u044a\u0443\u04cf\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u0448\u044a\u0443\u04cf\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">\u04cf\u044b\u0433\u044a\u044b\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">elde tutmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u04cf\u044b\u0433\u044a\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u0430\u04cf\u044b\u0433\u044a\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0437\u044d\u0440\u0430\u0448\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"194\">\u0437\u044d\u0440\u0430\u0448\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"123\">\u0448\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">yapmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u043c\u044b\u0448\u04cf\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"194\">\u0430\u043c\u044b\u0448\u04cf\u044d\u0443<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">\u0448\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">bilmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0441\u0448\u04cf\u044d\u0440\u044d\u043f<\/td>\n<td width=\"194\">\u0441\u0448\u04cf\u044d\u0440\u044d\u043f<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u0430\u0440\u0438\u04cf\u0443\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u0430\u0440\u0438\u04cf\u0443\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"123\">\u043a\u044a\u044d\u04cf\u043e\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">s\u00f6ylemek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u044d\u043a\u04cf\u043e\u0436\u044c\u044b\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u044d\u043a\u04cf\u043e\u0436\u044c\u044b\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"123\">\u043a\u044a\u044d\u043a\u04cf\u043e\u0436\u044c\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">gelmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0444\u0435\u043e\u0445\u044d\u0437\u044d<\/td>\n<td width=\"194\">\u0444\u0435\u043e\u0445\u044d\u0437\u044d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">\u0435\u043e\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">vurmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0435\u043e\u0445\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"194\">\u0435\u043e\u0445\u044d\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0435\u0443\u0446\u0443\u0430\u043b\u04cf\u044d\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u0435\u0443\u0446\u0443\u0430\u043b\u04cf\u044d\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"123\">\u0435\u0443\u0446\u043e\u043b\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">yana\u015fmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0449\u044b\u043c\u044b\u04cf\u044d\u0436\u044c\u044b<\/td>\n<td width=\"194\">\u0449\u044b\u043c\u044b\u04cf\u044d\u0436\u044c\u044b<\/td>\n<td width=\"123\">\u0449\u044b\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">ya\u015famak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0437\u044d\u0445\u044a\u0443\u043c<\/td>\n<td width=\"194\">\u0437\u044d\u0445\u044a\u0443\u043c<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">\u0445\u044a\u0443\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">olmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0445\u044a\u0443\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u0445\u044a\u0443\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0437\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0437\u0438<\/td>\n<td width=\"123\">e\u0433\u044a\u044d\u0437\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">zorlamak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0434\u0438\u0433\u044a\u044d\u0437\u044b\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"194\">\u0434\u0438\u0433\u044a\u044d\u0437\u044b\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"123\">\u0434\u0438\u0433\u044a\u044d\u0437\u044b\u0445\u044c\u0430\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">t\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u043b\u044a\u044b\u0434\u0430\u0445\u044c\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u0430\u043b\u044a\u044b\u0434\u0430\u0445\u044c\u0438<\/td>\n<td width=\"123\">\u043b\u044a\u044b\u0434\u044d\u0445\u044c\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">girmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u0443\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"194\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u0443\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">e\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u0443\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">ikna etmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u0443\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u0443\u0445\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0445\u044a\u0443\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td width=\"194\">\u0445\u044a\u0443\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td width=\"123\">\u0445\u044a\u0443\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">olmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u0430\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u044b\u043d\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u0430\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u044b\u043d\u0438<\/td>\n<td width=\"123\">e\u0433\u044a\u044d\u0448\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">yapt\u0131rmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u044b\u0445\u044c\u044b\u043d\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u044b\u0445\u044c\u044b\u043d\u044d\u0443<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">\u043a\u044a\u044b\u0445\u044c\u044b\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">getirmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u044b\u0445\u044c\u044b\u043d\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u044b\u0445\u044c\u044b\u043d\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0442\u044b\u0440\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u0442\u044b\u0440\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"123\">\u0442e\u043b\u044a\u0445\u044c\u044d\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"151\">\u00fczerine koymak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u0442\u044b\u0440\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u044d\u043c\u044d<\/td>\n<td width=\"194\">\u0430\u0442\u044b\u0440\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u044d\u043c\u044d<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u044a\u043e\u043d\u044d\u0443\u0438<\/td>\n<td width=\"194\">\u0440\u0438\u0433\u044a\u044d\u0448\u044a\u043e\u043d\u044d\u0443\u0438<\/td>\n<td width=\"123\">e\u0433\u044a\u044d\u0448\u044a\u043e\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">i\u00e7irtmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u044d\u043d\u044d\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"194\">\u043a\u044a\u044d\u043d\u044d\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"123\">\u043a\u044a\u044d\u043d\u044d\u0436\u044c\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"151\">kalmak<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 1. \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde benzer \u015fekilde kullan\u0131lan fiiller.<\/p>\n<table width=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"156\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"175\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<td width=\"132\"><strong>Mastar Hali<\/strong><\/td>\n<td width=\"170\"><strong>T\u00fcrk\u00e7esi<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0444\u044d\u0433\u0443\u0431<u>\u0436\u044c<\/u>\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"175\">\u0444\u044d\u0433\u0443\u0431<u>\u0436<\/u>\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u0433\u0443\u0431\u0436\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">k\u0131zmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u043d\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"175\">\u0430\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u043d\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"132\">\u0443\u043a\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">\u00f6ld\u00fcrmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0435\u043e\u043d\u0445\u044d<u>\u0434\u0436\u044c\u044d<\/u><\/td>\n<td width=\"175\">\u0435\u043e\u043d\u0445\u044d<u>\u043a\u04cf\u044d<\/u><\/td>\n<td width=\"132\">\u0435\u043e\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">vurmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\"><u>\u0440\u044d<\/u>\u0449\u0442\u044d\u0445\u044d\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"175\">\u0449\u0442\u044d\u0445\u044d\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u0449\u0442\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">korkmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0435\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"175\">\u0435\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"132\">\u0443\u043f\u0447\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">\u00a0sormak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0437\u044d\u0440\u0430\u0448\u04cf\u044b\u0449\u0442\u044b\u043c<u>\u0434\u0436\u044c\u044d<\/u><\/td>\n<td width=\"175\">\u0437\u044d\u0440\u0430\u0448\u04cf\u044b\u0449\u0442\u044b\u043c<u>\u043a\u04cf\u044d<\/u><\/td>\n<td width=\"132\">\u0448\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">yapmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0448\u044a\u0443\u0435<u>\u0449<\/u>\u0445\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"175\">\u0448\u044a\u0443\u0435<u>\u0448<\/u>\u0445\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"132\">\u0448\u0445\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">yemek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0448\u044a\u0443\u043c\u044b\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<td width=\"175\">\u0448\u044a\u0443\u043c\u044b\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<td width=\"132\">\u0447\u044a\u044b\u0435\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">uyumak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\"><u>\u0440<\/u><u>\u044d<\/u>\u043f\u0438-<u>\u0440\u044d<\/u>\u043f\u0448\u044a\u0438<\/td>\n<td width=\"175\">\u043f\u0438-\u0448\u044a\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u043f\u044d\u043d\/\u043f\u0448\u044a\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">endi\u015felenmek\/yorulmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\"><u>\u0442\u044d<\/u>\u0433\u044a\u0443\u0430\u043b\u044a\u0445\u044c\u0438<\/td>\n<td width=\"175\"><u>\u0442<\/u><u>\u0435<\/u>\u0433\u044a\u0443\u0430\u043b\u044a\u0445\u044c\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u0442e\u0433\u044ao\u043b\u044a\u0445\u044c\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">\u00fczerine yatmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\"><u>\u0440\u044d\u0447\u044c<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td width=\"175\"><u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td rowspan=\"3\" width=\"132\">\u0447\u044a\u044b\u0435\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"3\" width=\"170\">&nbsp;<\/p>\n<p>uyumak<\/p>\n<p>&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0440\u044d<u>\u0447<\/u><u>\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<td width=\"175\">\u0440\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043c\u044b<u>\u0447<\/u><u>\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<td width=\"175\">\u043c\u044b<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0435\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"175\">\u0435\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"132\">\u0435\u0443\u043f\u0447\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">sormak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u044b\u0448\u04cf\u044d<u>\u0440\u044d<\/u>\u043c\u044d<\/td>\n<td width=\"175\">\u044b\u0448\u04cf\u044d\u043c\u044d<\/td>\n<td width=\"132\">\u0448\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">bilmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\"><u>\u0440\u044d<\/u>\u043a\u04cf\u043e\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"175\">\u043a\u04cf\u043e\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u043a\u04cf\u043e\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">gitmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0437\u0435\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0445\u044d\u043c<\/td>\n<td width=\"175\">\u0437\u0435\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044b\u0445\u044d\u043c<\/td>\n<td width=\"132\">\u0443\u043f\u0447\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">sormak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0433\u044c\u044d<u>\u0447<\/u><u>\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0433\u044a\u0443\u0430\u0435\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"175\">\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0433\u044a\u0443\u0430\u0435\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"132\">\u0433\u044a\u044d\u0447\u044a\u044b\u0435\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"170\">uyutmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u0433\u044a\u044d<u>\u0447<\/u><u>\u044c<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"175\">\u0430\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u044a\u0430<u>\u0449<\/u>\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"175\">\u043a\u044a\u0430<u>\u0448<\/u>\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u043a\u044a\u044d\u0448\u0442\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">almak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0442\u044b\u0440\u0430\u043f\u0445<u>\u0430<\/u>\u0445\u044c<u>\u044b<\/u>\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"175\">\u0442\u044b\u0440a\u043f\u0445<u>\u044b<\/u>\u0445<u>\u0430<\/u>\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"132\">\u0442\u044b\u0440\u0430\u043f\u0445\u044b\u0445\u044c\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">\u00fczerine ba\u011flamak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\"><u>\u0442\u044d<\/u>\u043b\u044a\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"175\"><u>\u0442\u0435<\/u>\u043b\u044a\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"132\">\u0442e\u043b\u044a\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">\u00fczerinde durmak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u043a\u04cf\u044d\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044d<\/td>\n<td width=\"175\">\u043a\u04cf\u044d\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044d<\/td>\n<td width=\"132\">\u0443\u043f\u0447\u04cf\u044d\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">sormak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0437\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td width=\"175\">\u0437\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td width=\"132\">\u0443\u043a\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">\u00f6ld\u00fcrmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u0442\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"175\">\u0430\u0442\u044b<u>\u0440<\/u>\u0438\u043b\u044a\u0445\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"132\">\u0442e\u043b\u044a\u0445\u044c\u044d\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"170\">\u00fczerine koymak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0442\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"175\">\u0442\u044b<u>\u0440<\/u>\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u0430\u0444\u044d\u043c\u044b\u043b\u044a\u044d<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"175\">\u0430\u0444\u044d\u043c\u044b\u043b\u044a\u044d<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"132\">\u043b\u044a\u044d\u043a\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"170\">yapabilmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u0437\u044d<\/td>\n<td width=\"175\">\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0437\u044d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"132\">\u0443\u043a\u04cf\u044b\u043d<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"170\">\u00f6ld\u00fcrmek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"156\">\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u0438<\/td>\n<td width=\"175\">\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 2. \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde farkl\u0131 \u015fekilde kullan\u0131lan fiiller.<\/p>\n<p>\u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde farkl\u0131 kullan\u0131lan fiiller tablosunda bulunan fiillerin baz\u0131lar\u0131 seslerde baz\u0131lar\u0131 eklerde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<ol>\n<li>Fonetik a\u00e7\u0131dan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren fiiller:<\/li>\n<li>a) \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bulunup Literat\u00fcr dilinde bulunmayan seslere sahip olan fiillerdir. Literat\u00fcr dilinde bulunmay\u0131p \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bulunan sesler Tablo 3\u2019te g\u00f6sterilmektedir.<\/li>\n<\/ol>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"198\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"208\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"198\">\u0430\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u043d\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"208\">\u0430\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u043d\u044d\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"198\">\u0437\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"208\">\u0437\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"198\">\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u0437\u044d<\/td>\n<td width=\"208\">\u044b\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0437\u044d<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"198\">\u0430\u0444\u044d\u043c\u044b\u043b\u044a\u044d<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u044b\u043d<\/td>\n<td width=\"208\">\u0430\u0444\u044d\u043c\u044b\u043b\u044a\u044d<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u043d<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"198\">\u042b\u0443<u>\u043a\u04cf\u044c<\/u>\u0438<\/td>\n<td width=\"208\">\u042b\u0443<u>\u043a\u04cf<\/u>\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 3. \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bulunup Literat\u00fcr dilinde bulunmayan sesler.<\/p>\n<ol>\n<li>b) \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde patlamal\u0131 s\u00fcrt\u00fcnmeli sesler yumu\u015fak s\u00f6ylenirken Literat\u00fcr dilinde yumu\u015fak ve sert olarak s\u00f6ylenmektedir. \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan fiiller Tablo 4\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"206\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"208\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0444\u044d\u0433\u0443\u0431<u>\u0436\u044c<\/u>\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"208\">\u0444\u044d\u0433\u0443\u0431<u>\u0436<\/u>\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0435\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"208\">\u0435\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0448\u044a\u0443\u043c\u044b\u0433\u044a\u044d<u>\u0447<\/u><u>\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<td width=\"208\">\u0448\u044a\u0443\u043c\u044b\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0440\u044d<u>\u0447\u044c<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<td width=\"208\"><u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a\u044d<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0433\u044c\u044d<u>\u0447\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0433\u044a\u0443\u0430\u0435\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"208\">\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0433\u044a\u0443\u0430\u0435\u0449\u0442\u044b\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0430\u0433\u044a\u044d<u>\u0447<\/u><u>\u044c<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"208\">\u0430\u0433\u044a\u044d<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u044f\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u043c\u044b<u>\u0447\u044c<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<td width=\"208\">\u043c\u044b<u>\u0447\u044a<\/u>\u044b\u0435\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0435\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<td width=\"208\">\u0435\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d\u0445<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0437\u0435\u0443\u043f<u>\u043a<\/u><u>\u04cf<\/u>\u044b\u0445\u044d\u043c<\/td>\n<td width=\"208\">\u0437\u0435\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044b\u0445\u044d\u043c<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u043a\u04cf\u044d\u0443\u043f<u>\u043a\u04cf<\/u>\u044d<\/td>\n<td width=\"208\">\u043a\u04cf\u044d\u0443\u043f<u>\u0447\u04cf<\/u>\u044d<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 4. Patlamal\u0131 s\u00fcrt\u00fcnmeli seslerdeki farkl\u0131l\u0131klar<\/p>\n<ol>\n<li>c) \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde \u00fcnl\u00fclerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uyu\u015fmayan sesler de bulunmaktad\u0131r. Literat\u00fcr dilinde \u00fcns\u00fczlerin \u00f6n\u00fcne \u00fcnl\u00fclerin \/\u044b\/ yerine \/\u0430\/ kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f zaman ekinden \u00f6nce Literat\u00fcr dilinde \/a\/ yerine \/\u044b\/ gelmektedir. Ses g\u00f6\u00e7\u00fc\u015fmeleri olarak adland\u0131r\u0131lan bu durum kelime i\u00e7inde baz\u0131 seslerin yer de\u011fi\u015ftirmesi (metatez) anlam\u0131na gelir. Ses uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 kadar fazla olmasa da rastlanmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan metinde bir \u00f6rne\u011fine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0422\u044b\u0440a\u043f\u0445<u>a<\/u>x\u044c<u>\u044b<\/u>\u0433\u044a \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0442\u044b\u0440a\u043f\u0445<u>\u044b<\/u>x\u044c<u>a<\/u>\u0433\u044a (3: 44)<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Morfolojik a\u00e7\u0131dan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren ekler:<\/li>\n<li>a) Fiillerin son eklerinde g\u00f6r\u00fclen farkl\u0131l\u0131klar Literat\u00fcr dilinde son ek olan \/\u043a\u04cf\u044d\/ yerine \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \/\u0434\u0436\u044c\u044d\/ olarak yaz\u0131lmaktad\u0131r. Son eklerde g\u00f6r\u00fclen bu farkl\u0131l\u0131klar Tablo 5\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"206\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"208\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0435\u043e\u043d\u0445\u044d<u>\u0434\u0436\u044c\u044d<\/u><\/td>\n<td width=\"208\">\u0435\u043e\u043d\u0445\u044d<u>\u043a\u04cf\u044d<\/u><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0437\u044d\u0440\u0430\u0448\u04cf\u044b\u0449\u0442\u044b\u043c<u>\u0434\u0436\u044c\u044d<\/u><\/td>\n<td width=\"208\">\u0437\u044d\u0440\u0430\u0448\u04cf\u044b\u0449\u0442\u044b\u043c<u>\u043a\u04cf\u044d<\/u><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 5. Fiillerin son eklerinde de g\u00f6r\u00fclebilen farkl\u0131l\u0131klar<\/p>\n<ol>\n<li>b) Fiillerin ki\u015fi eklerinde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren ekler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi eklerinde hareket g\u00f6steren fiillerin \u00f6n ekine \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \/\u0440\u044d\/ gelmektedir. Literat\u00fcr dilinde ise \u043ca \/ \u043c\u044d gelmektedir. Fakat tamamlanmam\u0131\u015f eylem g\u00f6steren fiillere ekler geldi\u011finde literat\u00fcr dilinde \u043ca\/\u043c\u044d \u00e7o\u011funlukla d\u00fc\u015fmektedir. \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \/\u0440\u044d\/ eki tamamlanm\u0131\u015f, tamamlanmam\u0131\u015f ve s\u00fcreklilik g\u00f6steren fiillerin her ikisiyle de kullan\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan Literat\u00fcr dilinde ge\u00e7i\u015fli fiillerde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi ekine nesne eki \/\u0438\/ yerine \/\u0440\/ gelmektedir. \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde bazen nesne eki \/\u0440\/ d\u00fc\u015fmektedir. \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan fiiller Tablo 6\u2019da g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"206\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"208\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\"><u>\u0440\u044d<\/u>\u0449\u0442\u044d\u0445\u044d\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"208\"><u>\u043c\u0430<\/u>\u0449\u0442\u044d\u0445\u044d\u0442\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\"><u>\u0440\u044d<\/u>\u0447\u044c\u044b\u044f\u0433\u044a\u044d\u0443<\/td>\n<td width=\"208\">\u0447\u044a\u044b\u044f\u0433\u044a\u044d\u0443<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\"><u>\u0440\u044d<\/u>\u043a\u04cf\u043e\u0445\u0438<\/td>\n<td width=\"208\">\u043a\u04cf\u043e\u0445\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0430\u0442\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"208\">\u0430\u0442\u044b<u>\u0440<\/u>\u0438\u043b\u044a\u0445\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\">\u0442\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<td width=\"208\">\u0442\u044b<u>\u0440<\/u>\u0438\u043b\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 6. Fiillerin ki\u015fi eklerinde g\u00f6r\u00fclen farkl\u0131l\u0131klar<\/p>\n<ol>\n<li>c) Fiillerin \u00f6n ekinde g\u00f6r\u00fclen farkl\u0131l\u0131k Literat\u00fcr dilinde yer g\u00f6steren \u00fcstl\u00fck \u00f6neki olan \/\u0442\u0435-\/ yerine \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \/\u0442\u044d-\/ \u00f6n eki gelmektedir. \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan fiiller tablo 7\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"206\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalekti<\/strong><\/td>\n<td width=\"208\"><strong>Literat\u00fcr Dili<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\"><u>\u0442\u044d<\/u>\u0433\u044a\u0443\u0430\u043b\u044a\u0445\u044c\u0438<\/td>\n<td width=\"208\"><u>\u0442\u0435<\/u>\u0433\u044a\u0443\u0430\u043b\u044a\u0445\u044c\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"206\"><u>\u0442\u044d<\/u>\u043b\u044a\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<td width=\"208\"><u>\u0442\u0435<\/u>\u043b\u044a\u044b\u0442\u0438<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Tablo 7. Fiillerin \u00f6n eklerinde g\u00f6r\u00fclen farkl\u0131l\u0131klar<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u015eaps\u0131\u011f Diyalektinde ve Literat\u00fcr Dilinde Fiil D\u0131\u015f\u0131nda G\u00f6zlemlenen Farkl\u0131l\u0131klar<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00f6rnek metinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z fiiller d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerde de Literat\u00fcr dilinde farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6zlenmi\u015ftir. \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \u00fcns\u00fcz seslerde \/\u0442\/ den \u00f6nce \/\u0440\/sesi d\u00fc\u015fmektedir:<\/p>\n<p>\u043d\u0430\u0442\u044b\u043c\u044d (\u043d\u0430\u0440\u0442\u044b\u043c\u044d).<\/p>\n<p>Dil ucu \u00fcns\u00fczlerden \u00f6nce baz\u0131 kelimelerde \/\u043d\/ d\u00fc\u015fer:<\/p>\n<p>\u043f\u0445\u044a\u044d\u0442\u04cf\u044d\u043a\u04cf\u0443 (\u043f\u0445\u044a\u044d\u043d\u0442\u04cf\u044d\u043a\u04cf\u0443).<\/p>\n<p>Literat\u00fcr dilinde b\u00fcy\u00fck anlam\u0131 ta\u015f\u0131yan \/\u0448xo\/ yerine \u015faps\u0131\u011f diyalektinde \/\u0444\u043e\/ kullan\u0131lmaktad\u0131r:<\/p>\n<p>\u043a\u04cf\u044c\u044d\u043f\u0441\u044d\u0444\u043e\u0445\u044d\u0440 (\u043a\u04cf\u044d\u043f\u0441\u044d\u0448xo\u0445\u044d\u0440). (3: 39)<\/p>\n<p>Son ekin \u00f6n\u00fcne \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde \u00fcnl\u00fc olarak \/\u044d\/ gelmektedir:<\/p>\n<p>\u043b\u04cf\u044d\u0440 (\u043b\u04cf\u044b\u0440).<\/p>\n<p>\u015eaps\u0131\u011f diyalektinde ba\u015fka \u00f6zellikler de bulunmaktad\u0131r. Fakat \u00f6rnek metinde bulunan \u00f6zellikler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde baz\u0131 fiiller benzerlik g\u00f6stermekte baz\u0131lar\u0131 benzerlik g\u00f6stermemektir. Etkin olan \u00f6zellik \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde olup Literat\u00fcr dilinde olmayan fiillerde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren sese sahip olmak birinci \u00f6zellik olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan fiillerde son ek, ki\u015fi eki ve \u00f6n eklerde de g\u00f6r\u00fclebilen farkl\u0131l\u0131klarda tespit edilmi\u015ftir. Fiil d\u0131\u015f\u0131nda da baz\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerde farkl\u0131 fonetik farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>KAYNAK\u00c7A<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>\u0410\u0431\u0440\u0435\u0433\u043e\u0432\u0430 \u0421.\u041a. \u0417\u043d\u0430\u0447\u0435\u043d\u0438\u0435 \u043b\u0435\u043a\u0441\u0438\u043a\u0438 \u0448\u0430\u043f\u0441\u0443\u0433\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u0430 \u0434\u043b\u044f \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043b\u0435\u043a\u0441\u0438\u043a\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0438 \u0435\u0435 \u0440\u043e\u043b\u044c \u0432 \u043e\u0431\u043e\u0433\u0430\u0449\u0435\u043d\u0438\u0438 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430\u0440\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432\u0430 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0435\u0439\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u043d\u043e\u0433\u043e \u044f\u0437\u044b\u043a\u0430 (\u043d\u0430 \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u0435 \u00ab\u0420\u0443\u0441\u0441\u043a\u043e-\u0447\u0435\u0440\u043a\u0435\u0441\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0438\u043b\u0438 \u0430\u0434\u0438\u0433\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430\u0440\u044f\u00bb \u041b.\u042f \u041b\u044e\u043b\u044c\u0435) \/\/<\/li>\n<li>\u0410\u0448\u0445\u0430\u043c\u0430\u0444 \u0414. \u041a\u0440\u0430\u0442\u043a\u0438\u0439 \u043e\u0431\u0437\u043e\u0440 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0435\u0439\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u043e\u0432.- \u041c\u0430\u0439\u043a\u043e\u043f, \u04cf939.<\/li>\n<li>\u041a\u0435\u0440\u0430\u0448\u0435\u0432\u0430 \u0417.\u0418. \u041e\u0441\u043e\u0431\u0435\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0448\u0430\u043f\u0441\u0443\u0433\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u0430 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0435\u0439\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u044f\u0437\u044b\u043a\u0430.- \u041c\u0430\u0439\u043a\u043e\u043f, \u04cf957.<\/li>\n<li>\u041a\u0443\u043c\u0430\u0445\u043e\u0432\u0430 \u0417. \u0410\u0431\u0430\u0434\u0437\u0435\u0445\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442 \u0438 \u0435\u0433\u043e \u0441\u0440\u0435\u0434\u0438 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0438\u0445 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u043e\u0432. \u2013 \u04cf972.<\/li>\n<li>\u041d\u0430\u0440\u0442\u0445\u044d\u0440. \u0410\u0434\u044b\u0433\u044d \u044d\u043f\u043e\u0441.- \u041c\u044b\u0435\u043a\u044a\u0443\u0430\u043f\u044d. \u0422. 4.- 20\u04cf7.-\u0421. 36.<\/li>\n<li>\u0421\u0435\u0442\u0438\u043c\u043e\u0432\u0430 \u0421. \u0411\u0436\u0435\u0434\u0443\u0433\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442 \u0432 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0435\u0439\u0441\u043a\u043e\u043c \u044f\u0437\u044b\u043a\u043e\u0432\u043e\u043c \u043c\u0438\u0440\u0435.-2004.<\/li>\n<li>\u0422\u0445\u0430\u0440\u043a\u0430\u0445\u043e \u042e. \u0427\u0435\u043c\u0433\u0443\u0439\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442 \u0438 \u0435\u0433\u043e \u043c\u0435\u0441\u0442\u043e \u0441\u0440\u0435\u0434\u0438 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0438\u0445 \u0430\u0434\u044b\u0433\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u043e\u0432.- \u041c\u0430\u0439\u043a\u043e\u043f, \u04cf993.<\/li>\n<li>\u0428\u044a\u0430\u0443\u043a\u044a\u043e \u0410., \u0411\u0433\u044a\u043e\u0448\u044d \u0417. \u0410\u0434\u044b\u0433\u044d \u0434\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0435\u0440.- \u041c\u044b\u0435\u043a\u044a\u0443\u0430\u043f\u044d, 20\u04cf5.<\/li>\n<\/ol>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> \u0130mran \u00d6nen D\u00fczce \u00dcniversitesi Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6ZET Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 \u015eaps\u0131\u011f diyalekti ve Literat\u00fcr dilinde baz\u0131 fiilleri fonetik ve bi\u00e7em a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak incelemektir. \u00c7al\u0131\u015fmada kaynak veri olarak \u015eaps\u0131\u011f diyalektiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f olan bir nart destan\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f olan bir metin kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nart Destanlar\u0131, farkl\u0131 \u00c7erkes leh\u00e7elerinde yaz\u0131lm\u0131\u015f temel metinler niteli\u011findedir. \u00c7al\u0131\u015fmada, \u00f6ncelikle \u015eaps\u0131\u011f diyalektinde yaz\u0131lm\u0131\u015f olan Nart Destan\u0131ndaki ve Literat\u00fcr dilindeki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,25],"tags":[203,181,206,205,204,200,202,201],"ppma_author":[259],"aioseo_notices":[],"authors":[{"term_id":259,"user_id":31,"is_guest":0,"slug":"onenimren","display_name":"\u0130mran \u00d6NEN","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"\u00d6NEN","first_name":"\u0130mran","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528"}],"collection":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1530,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions\/1530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1528"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}